Pascal là gì? Nhận thức đúng đắn về ngôn ngữ lập trình Pascal

Hiện nay trong ngành công nghệ thông tin ngôn ngữ lập trình Pascal là một dạng ngôn ngữ lập trình phổ biến được nhiều người sử dụng. Hơn nữa, nhiều người mới vào nghề khi tiếp xúc với loại ngôn ngữ này còn nhiều băn khoăn. Chính vì thế, bài viết dưới đây sẽ đề cập đến bạn đọc về khái niệm Pascal là gì và những nhận thức đúng đắn về ngôn ngữ này.

Pascal là gì?

Pascal là ngôn ngữ lập trình thông dụng nhất hiện nay. Nó ra đời năm 1970 do nhà phát minh, nhà toán học và triết học Niklaus Wirth phát triển. Đây là loại ngôn ngữ riêng được lập trình cho máy tính kiểu mệnh lệnh, hay lập trình có cấu trúc.

pascal là gì, ngôn ngữ lập trình pascal

Nhà toán học và triết học Blaise Pascal là người phát triển ngôn ngữ Pascal.

Thực tế, ngôn ngữ lập trình Pascal dựa trên ngôn ngữ lập trình ALGOL, lấy tên của nhà toán học và triết học Blaise Pascal đặt cho ngôn ngữ này. Hiện nay nó vẫn được áp dụng để giảng dạy và phát triển phần mềm vì nó là một trong những ngôn ngữ lập trình bậc cao được phát triển sớm nhất trong lịch sử ngôn ngữ lập trình.

Đặc tính của ngôn ngữ pascal

Ngôn ngữ lập trình pascal có các đặc tính nổi bật gì? Hãy cùng chúng tìm hiểu ngay phần dưới đây: 

  • Là một ngôn ngữ có định kiểu rõ ràng với mọi biến và hằng của kiểu dữ liệu tương ứng với đúng kiểu dữ liệu đó, không gán sang các dữ liệu khác… Bởi vậy, các biểu thức được sử dụng tương thích với nhau về kiểu dữ liệu khi sử dụng.​
  • Là một ngôn ngữ thể hiện tư duy lập trình có cấu trúc với dữ liệu được cấu trúc hóa và mệnh lệnh được cấu trúc hóa.​, hoặc chương trình được cấu trúc hóa để giải quyết một nhiệm vụ xác định cụ thể và  nhiều người có thể tham gia lập trình cùng một lúc…​

Sự thật về ngôn ngữ lập trình pascal

  • Thực tế ngôn ngữ lập trình pascal chúng ta đã được tiếp xúc ngay từ thời trung học với các ký tự và cấu trúc lệnh của sử dụng máy tính. 
  • Pascal có khá nhiều từ khóa, so với C hay C++ thì ngôn ngữ Pascal sử dụng các từ nhiều hơn là ký hiệu…
  • Trong chương trình dạy học phổ thông ở nhiều đất nước trên thế giới  Pascal đã trở thành một trong những ngôn ngữ để dạy học. 
  • Không ít chương trình của ngôn ngữ Pascal có thể đọc dưới dạng văn xuôi và nó không phân biệt chữ hoa hay chữ thường
ngôn ngữ lập trình pascal, ngôn ngữ pascal

Có thể bạn không nhớ, nhưng chúng ta đều đã được tiếp xúc với ngôn ngữ Pascal ngay từ cấp trung học.

Chương trình pascal đầu tiên (Hello World)

Dưới đây là một số thông tin về chương trình pascal đầu tiên của Hello World:

1. Khởi động Borland Pascal/ Turbo Pascal

  • Turbo.exe dùng để biên dịch, soạn thảo, liên kết, trợ giúp, sửa lỗi, và cũng chính là tệp chính tạo nên môi trường phát triển tích hợp trong  Turbo Pascal.
  • Turbo.tpl  là thư viện chuẩn để phục vụ cho turbo.exe.
  • Graph.tpu là thư viện dùng cho chương trình  đồ hoạ của phần mềm
  • *.CHR là các phông chữ được sử dụng trong chế độ đồ hoạ
  • *.BGI chính là để các trình điều khiển màn hình đồ hoạ sử dụng trong Borland

2. Soạn thảo và chạy chương trình Hello đơn giản

Cú pháp cho câu lệnh case linh hoạt  và các bộ tối đa 256 thành viên để sử dụng:

  1. program HelloWorld;
  2. begin
  3. WriteLn(‘Hello World’)
  4. end.

Tại sao phải sử dụng ngôn ngữ pascal

  • Ngôn ngữ phổ thông được dùng trong chương trình dạy học
  • Là ngôn ngữ lập trình hoạt động theo cấu trúc và lệnh
  • Ngôn ngữ lập trình pascal là ngôn ngữ bậc cao đầu tiên 
  • Đơn giản, dễ học và dễ áp dụng

Có thể bạn quan tâm: Ngôn ngữ lập trình C++ – Tổng hợp kiến thức A-Z dành cho bạn

Cài đặt ngôn ngữ pascal

Để cài đặt ngôn ngữ Pascal trên Windows rất đơn giản và thông thường bạn chỉ cần làm theo những cài đặt sau:

  • Lựa chọn nơi chứa chương trình ở ổ C, hay D, E…
  • Tùy chọn  những phần mềm/gói mà bạn muốn cài đặt
  • Chọn liên kết mở rộng đuôi là .pp hoặc .pas tùy theo yêu cầu của bạn.

Cấu trúc chương trình pascal

  • Tên chương trình
  • Khai báo sử dụng thư viện (câu lệnh uses)
  • Định nghĩa kiểu dữ liệu (type)
  • Khai báo hằng
  • Khai báo biến
  • Khai báo thủ tục
  • Khai báo hàm
  • Khối chương trình chính
  • Câu lệnh và biểu thức bên trong mỗi khối
  • Chú thích
học pascal đơn giản, học pascal

Chương trình pascal đơn giản.

Cú pháp (syntax) cơ bản của pascal

Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu sơ lược về các cú pháp được sử dụng trong pascal:

Biến (Variable) 

Được khai báo ở phần code sau khi xác định các thủ tục / hàm. Nó đứng trước từ khóa bắt đầu hoặc sau định nghĩa nào đó.

+ var

A_Variable, B_Variable … : Variable_Type;

Hàm (Function) / Thủ Tục (Procedure)

  • Function Func_Name(params…) : Return_Value;
  • Procedure Proc_Name(params…);

Comment

  • {* là comment nhiều dòng
  • Kéo dài nhiều dòng là *}
  • { ký hiệu comment 1 dòng trong pascal }

Phân Biệt Chữ Hoa Chữ Thường (Case Sensitivity)

A_Variable, a_variable và A_VARIABLE đều có nghĩa trong Pascal.

Lệnh Pascal

Mỗi lệnh của  Pascal sẽ tạo ra công việc cụ thể của chương trình như  khai báo, ghi dữ liệu, gán, đọc dữ liệu…

Ví dụ: readln (a, b, c);

          s := (a + b + c)/2.0;

          area := sqrt(s * (s – a)*(s-b)*(s-c));

          writeln(area);

Các loại dữ liệu

Pascal gồm các kiểu dữ liệu như:

  • Dữ liệu đơn lẻ như integer, boolean, char, kiểu đoạn con,… 
  • Kiểu cấu trúc như array, record, string,class, object,,… 
  • Kiểu số thực là  real

Các loại biến

Biến là một đại lượng trong đó giá trị của nó có thể thay đổi khi thực hiện các thao tác thực hiện một chương trình nhất định.

Có 3 loại biến cơ bản như sau:

  • Biến phức: gồm hai hoặc nhiều hơn hai ký tự biến
  • Biến đơn : chỉ 2 ký tự biến duy nhất
  • Kiểu chuỗi ký tự biến: thường rất mạnh

Các thao tác chính trên môi trường lập trình pascal

  • Thao tác chính là khối lệnh (main).
  • Bắt đầu bằng từ khóa Begin 
  • Kết thúc bằng từ khóa End
  • Trước đó là khai báo thư viện, thủ tục, biến, hàm
  • Các câu lệnh trong Pascal sẽ được dấu chấm phẩy (“;”) ngăn cách 
  • Câu lệnh cuối cùng còn một dấu chấm phẩy.
  • Cuối chương trình sau end sẽ có dấu chấm kết thúc.
cách viết chương trình pascal, cách sử dụng pascal

Lập trình pascal.

Một số lưu ý khi viết ngôn ngữ lập trình pascal

Khi viết ngôn ngữ lập trình Pascal cần lưu ý đảm bảo đầy đủ các phần như:

  • Phần tiêu đề với từ khóa  Program 
  • Phần khai báo dữ liệu với

            CONST  : khai báo hằng

            …

            TYPE      : định nghĩa  kiểu dữ liệu mới

            …

            VAR      : khai báo các biến

            … 

  • Khai báo chương trình con (có hoặc không)
  • Thân chương trình: bắt buộc có BEGIN và END
  • Dấu ; là ngăn cách các câu lệnh của Pascal, nhất định không thể thiếu 
  • Lời chú thích sẽ nằm giữa ký hiệu: {  } hoặc (* *)

Ví dụ một chương trình viết ngôn ngữ pascal mẫu

Ngôn ngữ lập trình Pascal là loại ngôn ngữ cao cấp có từ lâu đời trong các hệ ngôn ngữ lập trình chính vì thế nó đòi hỏi người dùng cần có kiến thức cơ bản cụ thể. Đặc trưng chính là nó làm theo lệnh lên các cấu trúc lệnh cần chuẩn xác đến từng dấu chấm hay phẩy. Dưới đây là ví dụ cụ thể:

PROGRAM     Xin chao;             { Dòng tiêu đề }

            USES               Crt;   { Lời gọi sử dụng các đơn vị chương trình }

            VAR                 Name : string; { Khai báo biến }

            PROCEDURE  Input;         { Có thể có nhiều Procedure và Function }                          

                         Begin

                                    ClrScr;             { Lệnh xóa màn hình }

                                    Write(‘ ‘xin chao ! Ban ten la gi ?… ‘’);Readln(Name);

                        End;

            BEGIN                                     { Thân chương trình chính }

                        Input;  

                        Writeln  (‘ ‘Mung ban den vietnam,  ‘, Name’) ;

                        Writeln  (‘ ‘hom nay, chung ta hoc PASCAL PROGRAMMING … ‘’);

                        Readln;

            END.

Như vậy, bài viết này chúng tôi đã đề cập đến tổng hợp những kiến  cơ bản nhất để trả lời cho câu hỏi Pascal là gì và những vấn đề xung quanh ngôn ngữ lập trình pascal. Bằng những thông tin được cung cấp trong bài viết, chúng tôi hy vọng bạn sẽ áp dụng để học tập cũng như thực hành được chương trình Pascal hiệu quả. Nếu có khó khăn hay thắc  mắc bạn có thể liên hệ để nhận tư vấn hỗ trợ.